АВСТРИСКИОТ ЦАР ЛЕОПОЛД ЗА МАКЕДОНИЈА

 Историја

Австрискиот Цар, Леополд први. уште пред повеќе од 300 години не само што го спомнува македонскиот народ како посебен на Балканот туку и јавно прокламирал дека го става под своја заштита.
На 6 април 1690 година, Цар Леополд објавил Манифест и им се обратил на сите народи и земји на Балканот. Во Манифестот пишувало - ги повикувам сите народи, населени низ Албанија, Сербија, Мизија, Бугарија, Силистрија, Илирија, Македонија, Рашка, кои стенкаат под турскиот јарем, да одговорат на нашата побожна и татковска желба..да преминат сите на наша страна и да заземат оружје против Турците, за спас и ослободување и за напредок на хриситијанската религија.
Дваесетина дена подоцна,, на 26 април 1690 година, Царот Леополд, издаде Заштитно писмо (напишано на латински како и манифест) во кое тој конкретно се обраќа до Македонците.

АРИСТОТЕЛ ВО ПЕЛА

 Пишува: Ванѓелко Лозаноски 

Историја

Филип и Аристотел биле познаници пред Аристотел да е назначен за учител во Пела. Во кралскит двор се чувствувал како во неговиот роден дом, зашто татко му му бил лекар на кралот. Филип како крал, колку и да бил поплавен од раководење на државата, најдувал време да се сретне со Аристотел, од кого можел нешто да научи за политиката, водењето на државата, зашто дотогаш светот немал таков човек дар од науката.

И кралот македонски Филип и светскиот научник Аристотел имале големи идеали. Филип мислел да го освои светот, а Аристотел светот да го зголеми со низа науки. Нивните дискусии имале космички димензии. Филип помагал со средства за реформа на образованието во Македонија, а Аристотел го подготвувал својот тим за реформите да бидат успешни.
Архелај уште со преселбта на престолнината во Пела, во новата кралска престолнина се вселија учители, поети, уметници, културни дејци итн. Во таа културно - просветна кралска екипа беше македонскиот поет Аррибаиос, кој ги постави темелите на македонската поетска школа, која се надоврза на народното македонско поетско творештво. Филип располагаше со своја екипа од учители, културни дејци и уметници.
Аристотел во кралскиот двор најде образован кадар, којшто со негови подготовки беше солиден НАСТАВЕН КАДАР, кој може да го подигне образованието во главниот град на повисоко ниво за да се основа високата ШКОЛА- ПЕЛА.

Аристотел на школата Пела и дал нови размери на образовниот и воспитниот процес. А воедно ги проширил наставните предмети од општествеените и природните науки Филозофија, логика, зоологија, психологија, биологија, космологија, антропологија, етнологија, географија, картографија, астрономија, математика, аритметика, лингвистика, литературата, итн.

За ново воведените предмети требало да се напишат учебници, да се даде помошна литература, наставни средства и помагала. Аристотел за таа цел образувал тим од над 40 негови истакнати ученици. А со тек на времето, тие стануваат негови соработници: учители, препишувачи, преведувачи на книги, и воспитувачи. Во таа група имало вредни таленти кои упорно го следеле неговиот пат. Благодарение на неговите соработници, Аристотел успеал да продре во низа науки, да напише многу книги од кои светската наука со векови се напојувала. Да заклучиме дека: Аристотел твори заедно со неговите блиски соработници и творци над една деценија во школата Пела.
Пред походот за Азија и Африка, во библиотеките на Пела и во малото место Миези, во внатрешноста на Македонија, во градот Нимфеон, се преведуваа и препишуваа низа дела корисни за светската литература, медицина, култура и наука. Од Македонија патуваа заедно со фалангата патуваа заедно лекари, политичари, поети, архитекти, уметници, музичари, градежници, вајари, ликовни уметници, резбари итн. Се ширеше македонскиот јазик, писмо, култура и наука во новоосвоените земји. Се градеа мостови, населби и графови.

ЗАЛОГ ЗА СЛОБОДА НА МАКЕДОНИЈА

 Извадок

“ Есента 1894 година во Штип, каде бил учител Даме Груев, пристигнале Гоце Делчев и неговиот другар туше Делииванов. Уште со своето пристигнување Гоце внел нов дух и нов живот во развитокот на револуционерното движење. Тој го раширил кругот на учесниците во револуционерните групи, откако привлекол сиромашни еснафи и работници од маалото Ново Село, во кое тој бил учител, а исто така и селани од целата штипска околија. Секоја саботна вечер тој излегуваше од Штип, преправен или не, и се враќаше в недела навечер или в понеделник наутро...со доаѓањето на Гоце се изменил карактерот на организацијата. Скриената, конспиративна дејност на дотогашните мали групички, тој ја преобразил во пирока илегална дејност. Надарен со здрав национален усет, Гоце јасно согледал дека во единството на сите Македонци лежи залогот за слободата на Македонија како самостојна политичка единица. Пред неговата убедлива проповед во името на заедничкиот идеал, исчезнуваа вештачки создадените национални непријателства “

 (Евтимов Дим. П: Делото на Гоце Делчев“. Во името на идејата “Македонија на Македонците“ голем број од припадниците на етничките групи ја поддржале Организацијата. Во Западна Македонија Гоце бил пречекуван како посакуван гостин и од гркоманите и од бугароманите и од србоманите и од Власите.

НОВЕ МЛАДЕНОВСКИ ЗА НАЈНОВОТО ДЕЛО 'РАСЧЕРЕЧЕНИ ДУШИ МАКЕДОНСКИ"

 

"И не само што на повеќето ликови во расказите им се черечи душата,  се черечи и мојата душа. Под притисок на годините носталгијата се почесто извира од потсвеста и се вгнездува во мислите, чепка по емоциите и ги исполнува соништата. - Нове Младеновски 

Класичната Австралијска печалбарска шема “одам на неколку години, ќе спечалам пари и ќе се вратам во Татковината“ одамна е исчезната. И тие што планирале да останат само неколку години и оние што мислеле да останат подолго време, скоро сите останале за секогаш. Низ времето печалбарската приказна се трансформира во современа емигрантска приказна.

Првите неколку имигрантски години, по почетните културолошки, јазични и финансиски шокови, се години на учење на правилата на системот, учење на Англискиот јазик, пронаоѓање на нови пријатели, отпочнување на нов социјален живот, барање работа, барање сместување, и уште многу ситни и крупни нешта. По овој период настапува рутина - на работа па дома. Утредента, пак исто дома па на работа, и така во недоглед. Во меѓувреме си правите планови за иднината на семејството. 

ВO СИДНЕЈ ПРЕМИЕРА НА ТЕАТАРСКАТА ПРОДУКЦИЈА БАБА БЕГАЛКА

          

Минатата недела на 3 ноември во театарот St George Bank Auditorium во Kogarah (предградие на Сиднеј), Австралиско македонскиот театар од Сиднеј со австралискиот хор Georges River Voices успешно на сцена ја постави двојазичната музичка комедија „Баба бегалка“ од драматургот Душан Ристевски. Режијата беше на Душан Ристевски и Лара Мабеи, а музички директор и аражманот на хорските песни беше на Мари Ле Брун.

 Македонската и австралјанската публика имаа можност да видат една квалитетна двојазична продукција: драма пропратена со традиционални македонски песни во хорска изведба.

НИЕ СМЕ НАШИТЕ ИЗБОРИ

Мисли од францускиот писател Жан-Пол Сартр

„Можеби имало поубави времиња, но ова е нашето време.“

„Ти си – твојот живот и ништо повеќе.“

„Сѐ е откриено, освен тоа како да се живее.“

„Се чини дека сѐ што знам за мојот живот, го имам научено од книги.“

„Животот започнува од другата страна на очајот.“

„Зборовите се наполнети пиштоли.“

„Како и сите сонувачи, јас го мешам разочарувањето со вистината.“

„Човекот не може да направи ништо сѐ додека не сфати дека тој не може да смета на никој освен на себеси; дека тој е сам, напуштен на земјата среде неговите бескрајни одговорности, без помош и без никаква цел освен онаа која тој самиот ја поставува и без ниту една друга судбина освен онаа која самиот си ја создава на земјата.“

ЛИТЕРАТУРАТА, ТЕМЕЛ НА ЖИВОТОТ

Литературата нè потсетува на приказни, епови, свети списи и класични дела од старото и модерното време. Таа е дефинирана како тело на пишани дела на јазик, период или култура, произведени од научници и истражувачи, специјализирани за одредена област. Зошто е важна литературата? Тие се опис на различните аспекти од животот на обичниот човек. Класичните книжевни дела служат како храна за размислување и ја поттикнуваат способноста да се измислува и способноста да се создава нешто. Читањето на добри литературни дела, е еднакво на давање на можности за најдобро образование. Од друга страна, недостатокот на изложеност на добра литература е еднаков на лишувањето од можноста да се напредува.

Многу дела во литературата создаваат силна врска со читателската публика преку приказните што ги раскажуваат или пораките што ги пренесуваат. Читателите имаат тенденција да се дружат со емоциите прикажани во овие дела и да станат емотивно вклучени во нив. Според тоа, книжевноста има длабоко влијание врз размислувањето и гледањето на животот.

Самиот поим литература доаѓа од латинскиот збор littera и значи познанство на буквите. Литературата е уметничко јазично творештво на еден народ . Низ различни историски периоди се здобила со различни карактеристики. Најраните дела, најчесто се осврнувале на религиозни и советувачки пораки. Средниот век ја носи романсата, националистичките епови и философската мисла.

ЗА КОСТА СОЛЕВ РАЦИН

Коста Солев Рацин (1908 - 1943) е една од најистакнатите интелектуалци што ги дала Македонија во периодот помеѓу двете светски војни, но и воопшто. Најпознат е по својата збирка песни „Бели мугри“, поради која се смета за основоположник на современата македонската литература, но Рацин беше многу повеќе од само наш најдобар поет помеѓу двете светски војни - неговата активност како истакнат работнички и комунистички деец обично се потиснува во втор план, но сликата на Рацин без овој елемент не соодветствува на реалноста.

Покрај тоа што се занимаваше со поезија, Рацин има напишано и прозни и теоретски трудови. Неговите написи за богомилите, за Хегел и за феминизмот претставуваат ремек дела за тогашната македонска комунистичка и напредна сцена. Тој целосно беше над карактеристичниот „комунистички стил на теоретизирање“ препознатлив преку тирадите со безбројни етикетирања и апотеози на лидерите, нешто што во Македонија и многу подоцна беше вистинска реткост. Во иста насока е и следниов став на Блаже Конески: „Во Рацин имаме најиздигнат македонски народен интелектуалец од неговото време, најкултурен наш човек. Тоа што го рекол и како го кажал Рацин за богомилите не можеше да го постигне тогаш ниеден друг македонски интелектуалец. Чест му чини на Рацин дека тој од обичен работник - грнчар со упорно самообразование се издигна така високо.“

ЛОЈАЛНА ДО СМРТ

Извадок од книгата Loyal unto death: Trust and terror in revolutionary Macedonia – Keith Brown

Користени податоци од Британското министерство за надворешни работи и Националниот архив во Скопје. Во 1896 година Кејт полага заклетва и станува член на Македонската Револуционерна Организација. Кога Гоце Делчев дојде во Прилеп, некој му кажувал за мене и ме повика на состанок. Од тој ден ме прими во главниот штаб на организацијата во прилепскиот округ.Во 1902 година кога четата на Методија Пачев беше разбиена, уништена во село Кадино,

ОД СВЕТОТ НА ЛИТЕРАТУРАТА

Интересни факти од светот на литературата: 

1. Се верува дека најстарата книга во светот е стара повеќе од 2500 години. Таа се нарекува Баккара книга и е напишана на етрурски јазик, која сега е исчезната. Се состои од 6 страници, испечатени на чинии од чисто злато.

2. Бидете внимателни што читате! Научниците открија дека љубителите на уметничката литература потсвесно ги прифаќаат карактеристиките на ликовите на измислените ликови од книгите и се однесуваат како ликовите што ги идентификуваат. 
 3. "Codex Leicester", од Леонардо Да Винчи е најскапо научно списание, продадено за 30,8 милиони долари.
4. Најдолга книга во светот:
‘A la recherche du temps perdu’ (Во потрага по изгубеното време) од Марсел Пруст е најдолгата книга во светот со 9.609.000 знаци. Книгата раскажува за случувањата на писателот во текот на неговото растење.
5. Најдолга реченица од 823 зборови е забележана во романот на Виктор Иго - Les Miserables

ЉУБОВНИ ЦИТАТИ ОД НАШИ ПИСАТЕЛИ

- Ништо не е повидливо и ништо не е поприсутно од твоето отсуство. (Петре М. Андреевски)

- И мојата душа нека биде твоја, а мое да биде твоето лице. (Ацо Караманов)

- Ќе те претплатам на вечна љубов и вечни времиња, ќе те љубам и губам и во пости и пред гости, само да ме сакаш. (Петре М. Андреевски)

- Па сепак, окото и увото се праг на надежта, што она ја засолнила. (Гане Тодоровски)

- Не иди, зашто жалосна би била, и колку да те копнеам – се ледам. (Блаже Конески)

ДЕЛА ОД ПОЗНАТИ ПИСАТЕЛИ

ЕВГЕНИЈА ГРАНДЕ - ОНОРЕ ДЕ БАЛЗАК

Евгенија Гранде е уште едно ремек - дело на францускиот реалист Оноре де Балзак кој зборува за љубовта, алчноста, семејните врски како и перфидноста со која се одликуваат личностите во овој роман.

Феликс Гранде е борат трговец од францускиот град Сомир, кој се збогатил брагодарејќи на неговото инвестирање во претходно добро проверените бизниси. Така тој станува почитувана личност, кој го ужива престижот да биде почесен граѓанин меѓу малодушните луѓе во малиот град.

Тој се жени за ќерката на богатиот стопан де ла Бертелиер со која ја имаат ќерка Евгенија...

ЛЕГЕНДА ЗА ГОРДИЕВИОТ ЈАЗОЛ

Интересна е легендата за Гордиевиот јазол и врската со Александар Македонски.

Приказната почнува со кралот Гордиј кој станал крал на Фригија иако немал сина крв. Тој бил обичен селанец кој преживувал од земјоделство со помош на своите волови и запрегата. Еден ден кога тргнал кон своите ниви забележел како еден голем кралски орел постојно се обидува да застане на неговата запрега. Каде и да појдел со запрегата орелот одел по него. Гордиј во тој момент решил да се упати во најблискиот град и да побара совет од тамошното светилиште. Отишол во градот Телмија фригијска. На влезот во светилиштето сретнал една млада пророчница, која кога ги видела орелот и запрегата со неговите волови му рекла веднаш да принесе жртва на Зевс. Девојката го замолила да појде со него во градот, но откако Гордиј пред Зевс ќе даде ветување дека ќе ја земе девојката за жена.

ЗОШТО Е ДОБРО ЧИТАЊЕТО

Читањето на било која литература, може да го прошири твоето разбирање за светот. Оние кои читаат, се познати дека имаат повеќе развиени мозоци од оние кои претпочитаат повеќе пасивни активности, па секој кој сака да го подобри својот ум и психички и когнитивно, би требало да размисли да ја зголеми навиката за редовно читање.

Зошто да читаме?

 1. ДА СЕ РАЗВИВААТ НАШИТЕ ВЕРБАЛНИ СПОСОБНОСТИ

Оние што читаат имаат тенденција да имаат поинаков спектар на зборови за да го изразат начинот на кој тие се чувствуваат и да ја пренесат својата поента. Колку повеќе читаме толку повеќе го збогатуваме нашиот вокабулар и користиме во секојдневниот живот како вешти комуникатори.

2. ГО ПОДОБРУВА НАШИОТ ФОКУС И КОНЦЕНТРАЦИЈА

За разлика од читање на блог постови и новинарски статии, седнувајќи со книга в рака, потребен е подолг период на фокусирање и концентрација што е малку тешко да се направи на почетокот. Да се ​​биде целосно ангажиран во една книга, потребно е затворање од надворешниот свет и внесување во текстот, кој со текот на времето ќе го зајакне нашиот распон на внимание.